گروه موسیقی هم آوایان تاسیان

افراط و تفریط
اثر محمدعلی رادبار قطعه ای متخلص به افراشته

________________________________________

مادر	مادر!
کُر جوانمرگ ببی، ایپچه بیا آیا بنشین	دختر! جوانمرگ شوی، یک دقیقه بیا بشین اینجا
چنتا کلمه گپ بزَن، دونَه می آمرا بج دوُجین	چند کلمه حرف بزن، کمی برنج پاک کن با من
چَقَدر کاغذه سر، نقشه کشی، سیا کنی؟	چقدر روی کاغذ نقشه می کشی، سیاه می کنی؟
چَقدر شی سراجیر، هی سراجئور کتاب خوانی؟	چقدر پائین و بالا می روی، کتاب می خوانی؟
دختر	دختر
ابجی جان وقت عزیزه، من تی مانستان نوکونم	مادرجان! وقت طلاست، من مثل تو کار نمی کنم
ایپچه قلیان چاکونم، ایپچه بایم بج پاکونم	کمی قلیان چاق کنم، کمی بیایم برنج پاک کنم
من واستی درس بخوانم صاحبه معرفت بَبَم	من باید درس بخوانم دانشمند شوم
بیلا نسبت تی مانستان اَیا تنبل نکفم	دور از شما، چون تو بیکاره نباشم.
مادر	مادر
جان زای پینیک زِنه، رختَ شورِه، نوا بدانی؟	بچه جان! وصله – پینه، رختشوئی را نباید بدانی؟
کَله سَر پلا بسوجَه، تو نواستی اوسانی؟	اگر روی اجاق پلو بسوزد، نباید برداری؟
خیر باشد، ای وقت منم می پیره خانه ایسابوم	خیر باشد، روزگاری من نیز در خانه پدر بودم
خانه کارانه کودیم، من همه چی میان دو بوم	کارهای خانه را می کردیم، و من در میان همه کارها بودم
دختر	دختر
ابجی جان! گب نوا زِئن، جبر کرا حل کوداندرم	مادر جان حرف نزن، دارم جبر حل می کنم
هندسه مسئله نا، کرا عمل کوداندرم	روی مسئله های هندسه دارم کار می کنم
جان مآر، (هاش دو زو H2O ) آبه گیدی، اُکسیژنه	مادر جان! به آب H2O هاش دو زو می گویند، اکسیژن است
تو که بیچارَه نانی خاصیت هیدروژنه	بیچاره تو که خاصیت هیدروژن را نمی دانی
مادر	مادر
من نگم سواد بده، سواد کی خوبه زای جانِه	من نمی گویم سواد بد است سواد که خوب است بچه جانم!
سه سه تا نه تا، سه نه تا بیست و هفتا چی کونه؟	سه سه تا، نه تا، سه نه تا، بیست و هفت تا، چه می کند؟
می ره جغرافی خوانی، مصرف جغرافی چیسه؟	برای من جغرافی می خوانی، فایده جغرافی چیست؟!
گی زمین راه شِه، کی باور بوکونه والله کیسه؟	می گوئی زمین راه می رود، کی باور می کند ... کی؟
دختر	دختر
درس هَنه، آداب امروزی هَنه	درس همین، سواد همین، آداب این روزگار همین است.
پس یقیناً میل داری تی دختره درس نخوانَه	پس دلت می خواهد، دخترک تو درس نخواند
اَن کی پیشرفت نوکونه من واستی حتماً بخوانم	اینکه پیشرفت نمی کند، من حتماً باید درس بخوانم
تی خاخورزا نفهمه، بد و خوبا بفهمانم	به خواهر زاده نفهمت، بد و خوب را بفهمانم
مادر	مادر
می خاخور زا بمیرم! چیه مانه اون؟ جواهره	برای خواهر زاده ام بمیرم، به چه می ماند؟ جواهر است!
رَچ و رایه زندگانیه خوب دانِه همه ذره	همه راه و ردیف زندگانی را خوب می داند
ماشاء الله سواد دارِه «حافظ» پشت و رو خوانه	چشم بد دور، باسواد است و سر و ته (حافظ) را از پشت صفحه می خواند
زای، دعا – جادو – طلسم، هر چی بیگی همه دانِه	طفلکی دعا- جادو – طلسم، هر چه را بگوئی همه را می داند
دختر	دختر
می سواد او جورنیه تا تی ره جادو بوکونم	سوادم آنگونه نیست که برای جادو کنم
مَردُمَه جمع بوکونم شُله قلمکار چاکونم	مردم را جمع کنم، «شله قلمکار» درست کنم
تا تی حال به هم خوره فوری کتابه سر کنی	تا حالت دگرگون می شود، فوراً (سرکتاب) باز می کنی
کولی ئِنه خانه میان جماکونی، طاله دینی	کولی ها را در خانه گرد می آوری، (طالع) می بینی
مادر	مادر
تی پئره من چی بگم بَبَه؟ ترا لوساکونه	پدرت را چه بگویم که بشود؟ تو را لوس می کند
تا تره گب بزَنَم شب آیه می کلّه کَنهِ	تا به تو حرف بزنم، شب می آید سرم را می کند
دخترا کی گویه هی تار بزَنه رقص بوکونه	به دختر چه کسی می گوید، هی تار بزند و برقصد
بیرون شِه رو نیگیره، مو آلاگارسون بزنه	به بیرون می رود، رو نگیرد، موی سرش را آلاگارسون بزند
دختر	دختر
رقص و موسیقی اگر گی، دیلانه زنده کونه	اگر رقص و موسیقی را می گوئی، دلها را زنده می کند
نتانم رو بیگیرم مار! می دیلا، خفتا زنه	مادر! نمی توانم رو بگیرم، دلم خفه می شود
من و دهقانی زنای چی فرق داریم؟ رو بیگیرم	من و زن روستائی چه فرق داریم، که رو بگیرم؟
روس و ارمنی دینم روبازه، حسرت ببرم	روس و ارمنی را روباز می بینم، حسرت بکشم
مادر	مادر
آخر دختر! دهاتی تیارت نیشه رقص نوکونه	آخر دختر! روستائی به تآتر نمی رود، نمی رقصد
نیشِه قنادی شرق قامفته بلژیک نی هینه	به (قنادی شرق) نمی رود، آب نبات بلژیکی نمی خرد
دیهاتی ئِن، زناک و مرداک، دس و دیله پاک داریدی	دهاتی ها، زن و مرد، دست و دل پاک دارند
کس کسا برار – خاخوروار، همه وقت فاندریدی	یکدیگر را همیشه به چشم خواهر – برادری، می بینند
دختر	دختر
اَگبان به خرج من هیچ نیشِه پیشرفت نوکونه	این حرف ها به خرج من نمی رود، تأثیر ندارد
وقتی بی ریا بَبم کس مرا سر به سر ننِه	وقتی پاک باشم، کسی سر به سرم نمی گذارد
دهاتی – شهری چیسه؟ تو فناتیکی ابجی جان	دهاتی – شهری چیه؟ مادر جان تو اِمل و قدیمی هستی
میل داری تی دخترِه بدبخت ببَه خانه میان؟	دلت می خواهد دخترک تو در خانه بدبخت شود؟
مادر	مادر
آئو آئو چی گِه اَکِر مرا؟ به تخته سر! □	شگفتا، عجبا! این دختر چه می گوید؟ به تخت مرده شوی خانه!
پوست بُلغاره مانِه تی رو □، جه تی روالخدر!	رویت به پوست بلغار می ماند، الحذر از رویت!
روزگار کرا فوگوردِه، شیمه سر، حیا بوکون	روزگار بر سر شما واژگون می شود، شرم کن!
تی رو غساّله فادم من، سیا بخته سرنگون	رویت را به غسال (مرده شوی) بدهم، سیاه بخت سرنگون شده!
دختر	دختر
چیسه مار جان! چی ره تی اَخما می ره تورشا کونی؟	چیه مادر جان! چرا رویت را برای من ترش می کنی؟
تا دو کلمه گب زنم فوری می ره هارای زنی؟	تا دو کلمه حرف می زنم برای من هوار می کشی؟
می تی ره دلیل باوردم، تی می ره دلیل باور	من برایت دلیل آوردم تو هم برای من دلیل بیاور
رو می شین چی عیب داره؟ هی گی جه تی روالحذر؟!	رویم چه عیب دارد، هی می گوئی: دور از این رو!؟
مادر	مادر
بعله ده! مدرسه شاگردی، اَجور غلط کنی	بعله دیگر! شاگرد مدرسه ای و از این غلط ها می کنی
من تی پیشا نیگیرم، دینی چی جور گبان زنی؟	من اگر جلو ترا نگیرم، می بینی چه حرف ها می زنی؟
جانه دختر! الانه تی کوره جئوره با د دَمِه □	دخترجان! (بالای کوهت باد می دمد) همینطوری مغروری!
نویره، نزئی اَ گشت گبانه تو می ره	وگرنه اینگونه حرف های صد تا یک غاز نمی زدی
دختر	دختر
والله، تی عقلا بوخوردی، جانه مار خدا دانِه	به خدا، عقلت را خوردی مادر، خدا می داند
وگرنه آدَمه عاقل اَ گبانه نزنه	وگرنه آدم عاقل این حرف ها را نمی زند
خانه داری چیه؟ وا درس بخوانم تا تانمه	خانه داری چیست؟ باید تا می توانم درس بخوانم
اگر حرف خلق نَبه، می چادره اوسانمه	اگر بگو مگوی خلق نباشد، چادر از سرم برمی دارم
مادر	مادر
بوشو تی پئرا بوگو خو کُلایه جئورتر بنه □	برو به پدرت بگو، کلاهش را بالاتر بگذارد (نوعی متلک است)
اَنی دختر خوایه خو چادره اصلا اوسانه	دخترش می خواهد چادرش را یکباره بردارد
اَلوسه ریکانه – ره تی سرگی هَن دِه لازمِه	برای این پسران لوس، به سرت سوگند، همین کارها خوش آیند است
وشو! بدبختی، سیهروزی تی اَمرا عازمه	برو که سیه بختی و سیه روزی، همپای تست.
دختر	دختر
ننشین زمینه سر، ترسم روماتیسم بگیری	روی زمین منشین مادر! می ترسم رماتیسم بگیری
تی جانه غصّه نوا راه دئن ترسم بمیری	اندوه به جانت راه مده، می ترسم بمیری
می ما نستَن بنشین استول سر صندلی سر	مثل من روی (صندلی) و نیمکت بنشین
دست اَمرا پلا خوردن، داره تی جانه ضرر	با دست پلو خوردن به جانت زیان می رساند
مادر	مادر
شالکیه دَس نزنی، گی: نانم میکرب داره یا	به (قاب دستمال) دست نمی زنی که نمی دانم میکرب دارد
مرا جارو وَنالی زِئن، گی نانم خاک واره یا	مرا نمی گذاری جارو بزنم، می گوئی نمی دانم خاک می بارد
کله شقی، اَمه دس بَزِه پلا – یا، نوخوری	کله شق و یکدنده ای، پلوی دست زده (نیم خور) ما را نمی خوری
می دسه آبه کشم، باز می ره ایراد آوری	دستم را در آب می شویم باز از من ایراد می گیری
دختر	دختر
مرغ فضلَه نوشوری دسمال اَمره پاکونی	فضله مرغ را نمی شوئی، با دستمال پاک می کنی
حوض آب سیاه وابو، باز تو اونه تمیز دانی	آب حوض سیاه شد، باز آن را تمیز می دانی
شیمه جور مارانه دس، جغلانه روزگار شبه	از دست مثل شما مادران، روزگار بچه ها سیاه است
هر تا خانه، تی مانستان ایسائید خراب ببه	هر خانه ای که چون تو در آن هستند، خراب باد!
مادر	مادر
کاشکی! من لانتی بزابیم تی عوض، سرگونی! □	کاش من مار می زائیدم به جای تو، سرنگون شده!
مرا مسخره کونی! اَی تو به خانه بمانی! □	مرا مسخره می کنی؟ الهی که در خانه بمانی ترشیده شوی!
تو مرا پرکانی؟ ای خدا تره بپرکانَه	تو مرا می لرزانی، ای خدا ترا بلرزاند
به اَبرکتِ هزار دانه، خدا تی نسلا اوسانَه	به این برکت هزار دانه (پلو)، خدا نسلت را بردارد
پدر وارد اطاق می شود شخصی است اعتدالی:	پدر وارد اطاق می شود شخصی است اعتدالی:
مادر به پدر دختر:	مادر به پدر دختر:
بیا ریش چرمِه، بیدین اَکور می خطّه نخوانه	بیا ای چرم ریش! ببین این دختر خط مرا نمی خواند


دختر به پدر:	دختر به پدر
آقا جان! ابجی مرا جِه درس ممانعت کنه	پدرجان! مادرم نمی گذارد درس بخوانم

پدر به همسر و دخترش:	پدر به همسر و دخترش:
تو نوا درس خوانی ره، دختر پیشا بیگیری	تو نباید برای درس خواندن جلو دختر را بگیری
جانه دختر تو هم واتی ابجی لبلا بیگیری	دختر جان! تو هم باید ناز مادرت را بکشی
درس تی رِه لازمه، اما خانه داری واجبه	درس برای تو لازم است و خانه داری واجب!
عفت و شرم و حیا هم، واسی تی اَمرا ببه	عفت و حیا هم باید در تو باشد
تو زیاد جلو دری، تو هم زیاد عقب دری	تو زیاد پیش افتاده ای، تو هم زیاد عقب هستی (پرتی)
داد از اَدو جوری، فغان از اَ بی خبری!	فریاد از این دوگانگی، داد از این بی خبری