گروه موسیقی هم آوایان تاسیان

منظومه بوگو-واگو از افراشته

_________________________________

بَرار ای بَرار خلق جا، الامان	برادر! ای برادر! امان از این مردم
نه شا پیش دکفتن نه شا پس ایسان	نه می شود از اینها پیش افتاد نه پس!
اگر تند تند راه بیشی بیج گیدی	اگر تند بروی می گویند شیطان است
اگر آرام آرام بیشی – گیج گیدی	اگر آهسته بروی: گیج!
ای سال پهلوان بوم می سر باد دُبو	روزگاری پهلوان بودم، سرم باد داشت
می شاخه جوانی جئورا، گل وابو	بر فراز شاخه جوانیم، گل شکفته بود
می سُرخه جولان سیبه رُسوا کودی	لپ های قرمزم، سیب را رسوا می کرد
می چشمان جا، آهو چروا کودی	از چشمانم، آهو پروا می کرد
می راه شئون تو رنگا خجالت دَئی	راه رفتنم، قرقاول را شرمسار می کرد
می دیم ماهه گفتی وا بیرون نائی	رخسارم به ماه می گفت: نباید بیرون بیائی
بازَم خلق گفتید: فلانکس بَده	باز هم، مردم می گفتند: فلانی بد است
نیشِه کار دنبال خورِه بیخوده	این آدم بی خود، به دنبال کار نمی رود

ایام زراعت	ایام زراعت
بوشوم مشغولا بوم ایتا کاره سر	رفتم به کاری مشغول شدم
کاراچی بوبوم کج تلمباره سر	(کارگر مزدور) تلمبار ابریشم شدم
می ارباب ورزایه اِشکل زِئیم	گاو نر برزگری ارباب را دستبد می زدم
انی آبدانی باغه کاول زِئیم	باغ کشتگری و آبادانی او را زیر و رو می کردم
شوئیم پرچینِ ره اَجار گیفتیمی	برای (دیوار نئی) سر شاخه می بریدم
برنج بار ره، چارودار گیفتیمی	برای حمل برنج (چاپادار) می گرفتم
روخانه کولا تو ته دار کاشتیمی	بر زمین کنار رودخانه درخت توت می کاشتم
پیله توسعه دارانه نوب تاشتیمی	از تنه درختان توسکا، قایق می تراشیدم
سراچینه باره فروختیم می ره	کا و «کولوش» برنج را می فروختم
می چوخا جرآموئی دوختیم می ره	کت پشمی ام جر می خورد، می دوختم
چهار سال تمام خورد و خواب ناشتیمی	چهار سال اَزگار خوراک و خواب نداشتم
زبس کار کودیم هیچ دِ تاب ناشتیمی	از کار کردن زیاد، توان و تاب نداشتم
بازم خلق گب، از می سرکم نوبو	باز هم حرف مردم از سرم کم نمی شد
می اَ قلب سر، ایپچه مرهم نوبو	بر روی قلبم ذره ای مرهم نمی شد
چی واستی کودن؟ گب که قلق ناره	چه باید کرد؟ حرف که مالیات ندارد
پیچا زای زایش، هیچ جا فندق ناره	برای زایش بچه گربه، جشن فندق بازی نمی گیرند
دوره فقر و درویشی	دوره فقر و درویشی
بوگفتم خوبه ایپچه درویش ببم	گفتم: خوب است درویش شوم و
ایزه صاحب هیکل و ریس ببم	کمی صاحب هیکل و ریش ...
پا تاوه دبَستم دَکَفتم به را	پا تا به بستم، به راه افتادم
بوشوم اصفهان پیره دولتسرا	رفتم اصفهان، به خدمت پیر طریقت
تبرزین و کشکول و قلیان بیهم	تبرزین و کشکول و قلیان خریدم
ایتا جوزدان خراسان بیهم	یکی جوزدان از خراسان خریدم
خلاصه بوبوم فرقه خاکسار	خلاصه، فرقه خاکسار شدم
زه ایم پرسه بازاره گوشه کنار	در گوشه – کنار بازار پرسه می زدم
همیشه دِ می چنتا یه پول دوبو	دیگر، همیشه در چنته ام پول بود
تی دیل هر چی خواستی می کشکول دوبو	هر چه دلت می خواست در کشکولم بود
فقیر بوم، ولی پادشائی کودیم	بینوا بودم ولی پادشائی می کردم
اگرچه به ظاهر گدائی کودیم	اگرچه به ظاهر گدائی می کردم
جناب نقیب حکمرانی کودی	جناب نقیب فرمان می راند
زه ای، گیفتی، کفترپرانی کودی	می زد و می گرفت و کبوترپرانی می کرد
حشیش، دوغ وحدت سرانجام نوبو	حشیش و (دوغ وحدت) پایان کار نبود
تی جانگی! جه اون بهتره ایام نوبو	به جان تو! بهتر از آن ایام، نبود
بازم آن، اونا گفتی: غولَه بیدین	باز هم این به آن گفت: غول را ببین
انی پای تا زانو چوله بدین	پای تا زانوی گل آلودش را ببین
اوقات داش بازی	اوقات داش بازی
بوگفتم خوبه بعد از این داش ببم	گفتم خوب است بعد از این داش
تقلا کونم بلکه فراش ببم	بکوشم شاید فراش شوم
ایتا چاقوی کار زنجان بیهم	یک چاقو کار زنجان خریدم
ایتا پستک و شال کرمان بیهم	و یک کت نمدی و شال کرمان خریدم
ای جفت کفش داشتیم، دهن دولچه بو	یک جفت کفش داشتم که دهانه اش شبیه سطل کوچک بود
اَنی پنجه گبری بو، بی گولچه بو	مدل (پنجه گیری) بدون گلچه بود
بنام دگمه – ایلمک می ارخالوقه	به (ارخالق – جلیقه) ام دگمه و جای دگمه گذاشتم
وانام مانگوله می سره باشلوقه	به کلاه «شنل» خود منگوله آویختم
جِه مِه داد، شکم دار زنای وارگادی	از نعره من زن آبستن بچه می انداخت
سبیلانَه دلاک فنر درگادی	دلاک به سبیل های من فنر می انداخت
می پیش قمه یا، گا به گا آب دئیم	قمه کمری ام را گاهگاهی تیز می کردم
می زنجیره هر روز دو بار تاب دئیم	زنجیرم را روزی دوبار تاب می دادم
ایتا حرف واستی ایتا خون کودیم	برای هر حرف، خون راه می انداختیم
محله زاک و زوکا ممنون کودیم	برو بچه های محله را ممنون می کردیم
ایتا نخ سبیله فادائیم گرو	یکی نخ سبیل را به گرو می دادیم
همان هون سندبو، نزه ایم نارو	همان سند بود به کسی نارو نمی زدیم
چی اقبال، عجب روزگار داشتیمی	چه اقبال و روزگاری داشتیم
سیورسات مرتب و قار داشتیمی	اوضاع – احوال و بساط مرتب بود، وقاری داشتیم
بَزِه عاقبت داش گیری ور دکفت	زد و سرانجام مشتی گری ورافتاد
امه نازنین فیرنیه، آب جکفت	و به «فیرینی» خوشمزه مان، آب افتاد


در فکر کار و صنعت	در فکر کار و صنعت
بوگفتم: نوا لش بَبم بی جهت	گفتم نباید بی دلیل تنبل بمانم
بشم کسب ره، کسب پرمنفعت	برای کاسبی بروم، کسبی پرمنفعت
کوکاره بیافم که بی پول ببه؟	کدام کار را بیابم که پول نخواهد؟
خوپوسِه نبه، مست بولبول ببه؟	(سینه سرخه) نباشد بلبل مست باشد؟
وکالت، طبابت، نیبه بی جواز	وکالت، پزشکی، بی جواز نمی شود
قضاوت مُهمه، می پا رِه دراز	قضاوت، مهم است و برای پایم دراز
بَبَم شاعر، هر کس دینی شاعره	شاعر شوم، هر کس را می بینی شاعر است
می ره شعر گفتم نایه هیذره	شعر گفتن به من نمی آید، هیچ
اداره بشم، پارتی و پول خوایه	اداره، پارتی و پول می خواهد
به (کسمائی) قول، چاه رِه، دول خوایه	به قول «کسمائی» برای چاه آب سطل می خواهد
معلم بَبم گرچه مشکل نیه	معلم شوم، گرچه مشکل نیست
ولی کار دلخواه می دیل نیه	ولی کار دلخواه من نیست
بَشم درس بخوانم، حواس نارمه	بروم بیاموزم، حواس ندارم
پیرابَم، مخارج، لباس نارمه	پیر شوم، خرج لباس ندارم
جه عطار و بقّال و سبزی فروش	از عطار و بقال و سبزی فروش
بگیر تا به بازار مجِ چان به دوش	بگیر تا بازارگرد چوب و زنبیل به دوش
اگر پول نَبه، هیچکس حاجی نیبِه	اگر پول نباشد هیچکس حاجی نمی شود
هزار سال دِ، سنگر شاقاجی نیبِه	هزار سال دیگر سنگر، شاقاجی نمی شود
دواتگر ببم قیچی کاره نانم	دواتگر شوم قیچی کاری نمی دانم
چلنگر ببم، هیچ آچارَه نانم	چلنگر شوم، آچار را نمی دانم
بَبَم بنّا آجر می مغزَه خورِه	بنّا شوم، آجر به مغزم می خورد
بَبَم قالیباف، «نقشه» زحمت داره	قالیباف شوم، نقشه خوانی نمی دانم
بَبَم نعلبند، اسبانه ترسمه	نعلبند شوم از اسبان می ترسم
انی جفتک و دندانه ترسمه	از جفتک و گازش می ترسم
بشم زرگری، تیز آبه نانم	به زرگری بروم، تیزاب دادن را نمی دانم
بشم خیّاطی پارچه خوابه نانم	به خیاطی بروم، خواب پارچه را نمی دانم
بَبم مالا، سُکّان داری مشکله	ماهیگیر شوم، سکان داری قایق مشکل است
پوتین دوج ببم، پیشکاری مشکله	کفاش شوم، کشیدن پستائی و رویه سازی مشکل است
اگر سنگکی نانه شاطور ببم	اگر شاطر نانوائی سنگکی شوم
مرا لازمه خیلی پر زور ببم	لازم است که زورمند باشم
بشم مسگری واتَرکه می سر	مسگری بروم، سرم می ترکد
ببم مرده شور الحذر! الحذر!	مرده شور شوم، دور باد.... دور باد.........
بشم دلاکی می دَسا تِغ خوره	دلاکی کنم، دستم تیغ می خورد
ببم واکسی می ریشا آب ناوره!	واکسی بشوم، برازنده سن و سالم نیست
ساعت ساز ببم فنتوله بد زنم	ساعت ساز بشوم فنتول را بد می زنم
جوراب باف ببم، بوز و پنجه نانم	جوراب باف شوم، پاشنه و پنجه را نمی دانم
حروفچین ببم، سخته ایشپون پائی	حروفچین چاپخانه شوم (چیدن حروف) دشوار است
سفالچین ببم، یخ کونم سرمائی	سفالچین شوم، از سرما یخ می کنم
تره دردسر کم بدم ای برار	دردسرت ندهم، برادر!
بیافتم ایتا کار با افتخار	کار با افتخاری یافتم
نه شش پر خوایه نه تبرزین خوایه	نه عصای شش پر می خواهد نه تبرزین
ایزه صحبت چرب و شیرین خوایه	کمی چرب زبانی و شیرین سخنی می خواهد
عجب کار کم زحمت و عالیه	عجب کار عالی و کم زحمت!
کو کار دانی؟ شغل دلّالیه	می دانی کدام کار است؟ دلالی!

همش اَوره جنس مال فرنگ	همه اش جنس های خارجی می آورد
پولَه پس دهِه شیک و پیک و زرنگ	پولش را هم شیک و زرنگ می پردازد
نیگه جمع آبید، بی سر و بی صدا	نمی گوید: بی سر و صدا جمع شوید
ماشین باورید برکتش با خدا	کارخانه بیاورید، برکتش با خداست
گدا و گرسنه، ایزه کم ببه	تا از گرسنگی مردم کاسته شود
اَ طوفان بدبختی، شبنم ببه	توفان بلا، شبنم شود!
هتو اَن اونا فاندرِه، اون اَنه	همینطور این به آن و آن یه این نگاه می کند
دانید اقتصاد- اقتصاد گفتنه	فقط (اقتصاد- اقتصاد) گفتن را بلدند
شب و روز، بی وقت و وقت کار کنید	شب و روز و گاه و بیگاه کار می کنند
اساس چون ناره کار، ورا ایشکنید	کار، چون پایه درست ندارد ور می شکند
او مردای، پوله گیله جیر جادهه	آن مردک، پولش را زیر گا نهان می کند
خو را خو زن و زاکا ویشتانیهه	خود را و زن و فرزندش را گرسنه می گذارد
ای وار فاندری بی وصیّت بوشو	یکبار دیدی، بی وصیّت رفت
اَ را اون بوشو، پوله بیرون بامو	از این راه که او رفت، پول آشکار شد
دورا قاج بوشوم، باز بایم حرف سر	به بیراه رفتم، برگردم سر حرف خودم
کی وا بیشتاوه؟ کیسه صاحب نظر؟	که باید بشنود، صاحب نظر کیست؟
ای روز نیشته بوم تاک و تنها دوکان	یکروز تک و تنها در مغازه نشسته بودم
بیدم من ایتاشیک مشتی جوان	جوان ترگل و شیک پوشی را دیدم
فُکل ، دستکش، گِتر، سیویلیزه	کراوات، دستکش، دم پای شلوار، متمدن
دروغگو سگه، می دیله شنگ بزه	درغگو سگ است، دلم شنگید
دو هفته نُبوسته کراوات بزِم	دو هفته نشده، کراوات زدم
خلاف ادب ابرویا مات بزم	خلاف ادب است، ابرو را کشیدم
می شلوار او طی پنیر خاج کودی	اتوی شلوارم پنیر قاچ می کرد
می عینک خیابانه تاراج کودی	عینکم خیابان را تاراج می کرد
عصای لاخور سفارش بدام	عصای مخصوص سفارش دادم
چپ سینه ورجا، ایتا گول بَنام	کنار سینه چپ، یک گل زدم
ایتا (پورت فوی)مردا که دست بیدم	یک (کیف)، دست مردی دیدم
هو روزا ایتا کیف دستی بیهم	همان روز یک کیف دستی خریدم
سینما بوشوم، سبزه میدان بوشوم	به سینما رفتم، به سبزه میدان رفتم
ایزه مردم ویرجا مهمان بوشوم	کمی به مهمانی پیش مردم رفتم
می رِه یاد بیگیفتم هَه گوشه کنار	برای خودم همین گوشه کنارها یاد گرفتم
ایزه (بُن سوار)، ایپچه (اوره وُ آر)	کمی (عصر به خیر!) کمی (خداحافظ) گفتم
مرا گفتیدی سوت بزن! سوت زه ایم	به من گفتند: سوت بزن! - می زدم
به سال و به ماه وافوره فوت زه ایم	سال و ماهی به وافور پوک می زدم
خیابان و کوچه اوشانَه دِه ایم	در کوچه و خیابان آنها را می دیدم
دانی من کوشانه گم؟ چشمک زه ایم	می دانی کدام را می گویم؟ - چشمک می زدم
رفیقان اَمی شین (شراب) خوردیدی	رفقایم، (آب سرخ – شراب) می خوردند
واخر می ره ایپچه آوردیدی	در پایان، کمی برای من می آوردند
مرا گفتیدی: تو فناتیک نوبو	بمن می گفتند: (اُمل) نباش
بوخور جام من! ضد پیک نیک نوبو	بخور، عزیز من! مخالف گردش جمعی نباش
اَمی دوستان یکدل و یک نفس	دوستان ما یکدل و یک نفس
گیلاسانه چک چک زئید کس به کس	جرینگ جرینگ، گیلاس ها را به هم می زدند
شراب هم بخوردم اواخر پسی	در این اواخر، شراب هم خوردم
بوشوم پای (آس)، هف دسی نُه دسی	پای آس بازی (هفت نفره و نه نفره) رفتم
خیابان ویرجا قمارخانه یه	کنار خیابان، قمارخانه است
هسا دِم نانَم من، اونی نام چیه؟	تا حالا هم، نمیدانم نامش چیست؟
بوشوم (مُسکواایسکی) بیلیارد بزِم	رفتم (بیلیارد راحت و تازه کار) بازی کردم
بباختم هزار دفعه هم داد بزم	باختم و هزار بار داد زدم
بگفتم کی: (من بعد) آسوده یم	گفتم که: بعد از این آسوده ام
الان، بهتر – آ بوم، دِ، مَن اون نیم	حال بهتر شدم و آن آدم نیستم
بیدم بازگیدی یار و بی مصرفه	دیدم باز هم می گویند: فلانی بی مصرف است
او ایام که صابون بو، الان کفه	اگر آن زمان صابون بود، اکنون کف است
اشانی او روشواره می گوش با مو	بگو مگوها، پچ پچ کردن هاشان به گوشم آمد
مرا غیظه گیفته می خون جوش بامو	عصبانی شدم، خونم به جوش آمد
بگفتم: عَلَی الله که مردن خوبه	گفتم هر چه بادا باد، مرگ بهتر است
آدم وا بمیره تا راحت بَبه	آدم باید بمیرد تا آسوده شود
انتحار	خودکشی
ایتا لوله تریاک زرین بیهم	یک لوله تریاک زرین خریدم
بخوردم بکفتم چک و پر بزِم	خوردم و افتادم و پرپر زدم
می جغلان مآر هی خو جانه بَزِه	مادر بچه هایم، هی خودش را زد
شلوغ درگاده، خو دهانه بزه	قشقرق به راه انداخت، به دهانش زد
پور – آبو امه خانه یه، مرد و زن	زن و مرد در خانه ما پر شدند
فوتورکان فوتورکان و دوسکول بزن	زورچپان زورچپان و تنه زنان و هُل دادن
آسا نیمه جانم ولی ایشتاوم	حالا نیمه جانم ولی می شنوم
اَ مخلوق حرفا، اَمِه هِره دم	حرف مردم را، دم هُره خانه

مرده پرستی	مرده پرستی
ایتا گفتی: بیچاره ناکام بوشو	یکی می گفت: بیچاره ناکام رفت
ایتا گفتی: افسوس اَنی نام بوشو	یکی می گفت: افسوس نامش محو شد
ایتا گفتی: اَن غرق رحمت بَبه	یکی می گفت: غریق رحمت شود
ایتا گفتی: حیفه نوغان کت ببه	یکی می گفت: حیف است ابریشم ناکار شود
ایتا گفتی: بدبخت آزاده بو	یکی می گفت: بیچاره آزاده بود
ایتا گفتی: جنت مکان ساده بو	یکی می گفت: جنت آشیان آدم ساده ای بود
تعجب نوکون، خلق، خَرسَه مانِه	عجب مدار! خلق خرس را ماند
نَفَس تا زنی، هیچ تی قدره نانه	تا زنده ای قدر تو را نمی داند
همینکه بَمردی تی ره غش کونه	همینکه مُردی، برای غش می کند
تی قبره، مشبک – منقش، کونه	صندوقه قبرت را مشبک و منقش می کند
بدان پس اَسا تا به دنیا دری	پس بدان، اینک! تا در دنیا هستی
جه قلبه پوله سکه جا، بدتری	از سکه پول تقلبی بدتری
تی جان تا کی ساقه تی سرزنده یه	تا تندرست و سرزنده هستی
وانَه پُرسِه هیچکس، فلانکس کیه	هیچکس نمی پرسد: فلانی کیست؟
همه مابین وارطانی دکتر بامو	در این میان (دکتر وارطانی) آمد
مرا چا کوده می نفس جور بامو	مرا درمان کرد، نفسم سرجا آمد
اَ منظومه یا، یادگار من بنام	این منظومه را من به یادگار نهادم
کیم؟ راد باز قلعه ای، والسلام	کیستم؟ (راد بازقلعه ای) والسلام